درمان آرنج تنیسبازان یکی از دغدغههای اصلی افرادی است که با درد مزمن و آزاردهنده در قسمت خارجی آرنج خود دست و پنجه نرم میکنند. این عارضه که به دلیل استفاده بیش از حد از عضلات و تاندونهای ساعد ایجاد میشود، تنها مختص ورزشکاران نیست و بسیاری از کارمندان، تایپیستها و زنان خانهدار را نیز درگیر میکند.
در کلینیک ماها فیزیو ، ما به مدیریت جناب آقای مظاهر مختاری با بیش از ۲۵ سال تجربه بالینی و سابقه درخشان در تیمهای ملی، بر این باوریم که درمانهای تسکینی موقت برای این مشکل کافی نیستند. رویکرد ما در درمان آرنج تنیسبازان، یافتن علت اصلی آسیب و اصلاح آن با استفاده از متدهای روز دنیا، تمرینات تخصصی و درمانهای دستی است. در این مقاله به بررسی کامل این عارضه و راهکارهای قطعی بهبود آن خواهیم پرداخت.
اپیکندیلیت خارجی (Tennis Elbow) چیست؟
اپیکندیلیت خارجی که در اصطلاح پزشکی به آن لترال اپیکندیلیت نیز گفته میشود، یک وضعیت دردناک است که در اثر التهاب، پارگیهای میکروسکوپی یا دژنراسیون (فرسایش) تاندونهای متصلکننده عضلات ساعد به برجستگی استخوانی خارج آرنج به وجود میآید. برای درک بهتر روند درمان آرنج تنیسبازان، ابتدا باید با ساختار این ناحیه آشنا شویم.
آناتومی تاندونهای extensor
عضلات اکستانسور یا بازکننده ساعد وظیفه بالا آوردن مچ دست و انگشتان را بر عهده دارند. تاندون مشترک این عضلات، به ویژه تاندون عضله اکستانسور کارپی رادیالیس برویس (ECRB)، به برجستگی خارجی استخوان بازو (اپیکندیل خارجی) متصل میشود. بیشترین فشار و آسیب در عارضه تنیس البو دقیقا در همین نقطه اتصال تاندون به استخوان رخ میدهد و بافت تاندونی به مرور زمان دچار ضعف و تغییرات ساختاری میگردد.
چرا به آن “آرنج تنیسبازان” میگویند؟
این نامگذاری به این دلیل است که در ورزش تنیس، به ویژه هنگام اجرای ضربات بکهند با تکنیک نادرست، فشار بسیار زیادی به تاندونهای اکستانسور ساعد وارد میشود. با این حال، آمارها نشان میدهند که تنها بخش کوچکی از مبتلایان به این عارضه واقعا تنیسباز هستند و اکثر بیماران به دلایل شغلی یا روزمره به درمان آرنج تنیسبازان نیاز پیدا میکنند.
۶ علامت Tennis Elbow و نیاز به درمان آرنج تنیسبازان
علائم این آسیب معمولا به صورت تدریجی آغاز شده و در صورت عدم توجه، با گذشت زمان تشدید میشوند. شناخت این نشانهها به تشخیص زودهنگام و تسریع روند بهبود کمک شایانی میکند.
- درد و سوزش در قسمت خارجی آرنج
- تشدید درد هنگام انجام کارهای روزمره
- احساس خشکی در مفصل آرنج هنگام صبح
- تیر کشیدن دست از آرنج تا مچ
- ناتوانی در نگهداشتن اجسام سنگین
- درد شدید هنگام لمس برجستگی خارجی آرنج
درد خارج آرنج هنگام دست دادن
یکی از شایعترین شکایات بیمارانی که برای درمان آرنج تنیسبازان به کلینیک ماهان فیزیو مراجعه میکنند، احساس درد تیز هنگام فشردن دست دیگران است. در این حالت، انقباض عضلات ساعد باعث کشیدگی تاندون ملتهب شده و درد شدیدی را به همراه دارد.
ضعف در گرفتن اشیا
به دلیل آسیبدیدگی تاندون و مهار درد توسط سیستم عصبی، قدرت عضلات برای گرفتن یا به اصطلاح گْریپ (Grip) به شدت کاهش مییابد. افتادن لیوان چای یا ناتوانی در بلند کردن یک پارچ آب از نشانههای بارز این ضعف است.
درد هنگام چرخاندن دستگیره در
حرکات چرخشی مچ دست و ساعد (سوپیناسیون و پروناسیون) همراه با انقباض عضلات، فشار مضاعفی به اپیکندیل خارجی وارد میکنند. به همین دلیل باز کردن در، باز کردن در شیشه مربا یا استفاده از پیچگوشتی برای این بیماران بسیار دردناک است.
علل اصلی Tennis Elbow
درمان آرنج تنیسبازان نیازمند ریشهیابی دقیق علت به وجود آورنده آن است. جناب آقای مختاری با بهرهگیری از دانش استئوپاتی و بیومکانیک، همواره بر اصلاح علت زمینهای تاکید دارند.
حرکات تکراری مچ دست
انجام کارهایی که نیازمند حرکت مداوم و تکراری مچ دست و انگشتان هستند، باعث ایجاد پارگیهای ریز (میکروتروما) در تاندون میشود. نقاشان، نجارها، لولهکشها و آشپزها بیشترین آسیبپذیری را در این زمینه دارند.
تکنیک اشتباه در تنیس (بکهند)
در ورزشکاران، استفاده از راکت نامناسب (وزن زیاد یا گریپ کوچک) و همچنین انتقال ندادن صحیح نیروی تنه به دست در ضربه بکهند، تمام فشار را به تاندونهای ساعد منتقل کرده و منجر به آسیب میشود.
کار با ماوس و کیبورد طولانی
در دنیای مدرن، یکی از شایعترین دلایل مراجعه برای درمان آرنج تنیسبازان، کار طولانیمدت با کامپیوتر است. قرارگیری دست در حالت اکستنشن مچ برای ساعات طولانی، تاندونها را در وضعیت انقباض ایزومتریک قرار داده و باعث خستگی و آسیب بافتی میگردد.
تستهای تشخیصی برای درمان آرنج تنیسبازان
در کلینیک ماهان فیزیو، معاینه بالینی دقیق اولین قدم است. ما به جای وابستگی صرف به عکسبرداری، از تستهای فیزیکی معتبر استفاده میکنیم.
تست Cozen
در این تست، درمانگر از بیمار میخواهد که مچ دست خود را در حالت مشت کرده به سمت بالا بیاورد (اکستنشن مچ) و در برابر مقاومت دست درمانگر فشار بیاورد. ایجاد درد ناگهانی در خارج آرنج، نشانه مثبت بودن تست است.
تست Mill
در تست میل، درمانگر در حالی که دست بیمار را در حالت کشیده (آرنج صاف) قرار داده است، مچ دست او را به صورت غیرفعال به سمت پایین خم میکند (فلکشن مچ). کشش ایجاد شده روی تاندونهای اکستانسور در صورت وجود ضایعه، دردناک خواهد بود.
تفاوت Tennis Elbow با Golfer’s Elbow
بسیاری از بیماران این دو عارضه را با هم اشتباه میگیرند. در حالی که فرآیند درمان آرنج تنیسبازان با آرنج گلفبازان متفاوت است.
جدول مقایسه محل درد و علائم
| ویژگی | Tennis Elbow (آرنج تنیسبازان) | Golfer’s Elbow (آرنج گلفبازان) |
|---|---|---|
| محل دقیق درد | برجستگی خارجی آرنج (لترال اپیکندیل) | برجستگی داخلی آرنج (مدیال اپیکندیل) |
| عضلات درگیر | عضلات بازکننده (اکستانسور) مچ و انگشتان | عضلات خمکننده (فلکسور) مچ و انگشتان |
| حرکات دردناک | بالا آوردن مچ دست، دست دادن، باز کردن در | خم کردن مچ به داخل، گرفتن محکم اجسام |
| علت شایع | تایپ کردن، تنیس، استفاده از پیچگوشتی | گلف، پرتاب نیزه، بلند کردن وزنه از پایین |
۶ تمرین اکسنتریک برای درمان آرنج تنیسبازان
یکی از اصول اساسی در کلینیک ماهان فیزیو، استفاده از تمریندرمانی هدفمند است. مطالعات سال ۲۰۲۶ نشان میدهند که تمرینات اکسنتریک بهترین راهکار برای بازسازی بافت تاندون هستند.
اهمیت تمرینات اکسنتریک در بهبود تاندون
تمرین اکسنتریک به انقباضی گفته میشود که در آن عضله همزمان با تولید نیرو، در حال طویل شدن است. این نوع تمرین باعث تحریک کلاژنسازی در تاندون آسیبدیده شده و فیبرهای کلاژن را در مسیر صحیح مکانیکی همراستا میکند که کلید اصلی در درمان آرنج تنیسبازان است.
تمرین wrist extension با دمبل
ساعد خود را روی یک میز قرار دهید به طوری که مچ دست از لبه میز آویزان باشد. یک دمبل سبک (۱ تا ۲ کیلویی) در دست بگیرید. با کمک دست سالم، مچ دست آسیبدیده را به سمت بالا بیاورید. سپس دست سالم را رها کرده و به آرامی و در عرض ۵ ثانیه مچ دست را به سمت پایین رها کنید. این تمرین باید در ۳ ست ۱۵ تایی انجام شود.
تمرین Tyler Twist با FlexBar
فلکسبار یک میله لاستیکی مقاومتی است. میله را به صورت عمودی با دست آسیبدیده بگیرید (مچ به سمت عقب). با دست سالم بالای میله را گرفته و آن را بپیچانید. سپس در حالی که پیچش را حفظ کردهاید، دستها را به حالت افقی درآورید و اجازه دهید دست آسیبدیده به آرامی و با کنترل، پیچش میله را باز کند. این یکی از موثرترین تمرینات برای درمان آرنج تنیسبازان است.
پروتکل ۱۲ هفتهای تمرینات
روند ترمیم تاندون کند است. پروتکل تمرینی باید روزانه و به مدت حداقل ۱۲ هفته پیگیری شود. ایجاد درد خفیف در حین تمرین طبیعی است، اما این درد نباید تا روز بعد ادامه پیدا کند. در کلینیک ماهان فیزیو، پیشرفت شما به صورت هفتگی مانیتور میشود.
نقش تیپینگ در کاهش درد و درمان آرنج تنیسبازان
استفاده از نوارهای کینزیوتیپ میتواند با کاهش بار مکانیکی از روی تاندون، به کنترل علائم کمک کند.
تکنیک تیپینگ extensor forearm
چسباندن نوار کینزیوتیپ از روی عضلات ساعد به سمت آرنج، ضمن بهبود جریان خون عمقی، با ایجاد یک کشش ملایم در فاسیای عضله، فشار وارده بر نقطه اتصال تاندون را کاهش میدهد. این روش به عنوان یک درمان مکمل در کنار سایر اقدامات انجام میشود.
شاک ویو تراپی برای درمان آرنج تنیسبازان در کلینیک ماهان فیزیو
یکی از تجهیزات پیشرفته در فیزیوتراپی، دستگاه شاکویو است که نقش بسزایی در تسریع روند بهبودی دارد.
مکانیسم اثر و تعداد جلسات
شاکویو با ارسال امواج صوتی پرانرژی به ناحیه آسیبدیده، باعث ایجاد میکروتروماهای کنترل شده میشود. این فرآیند، فاکتورهای رشد را فعال کرده و رگزایی (آنژیوژنز) جدید را در تاندون تحریک میکند. به طور معمول برای درمان آرنج تنیسبازان به ۳ تا ۵ جلسه شاکویو با فواصل یک هفتهای نیاز است.
بریس و بند آرنج: آیا در درمان آرنج تنیسبازان موثر است؟
بریسها ابزارهای حمایتی مفیدی هستند، اما نباید جایگزین تمریندرمانی و فیزیوتراپی شوند.
انواع counterforce brace
بندهای مخصوص تنیس البو باید حدود ۲ تا ۳ سانتیمتر پایینتر از محل درد (روی شکم عضله) بسته شوند. این بندها با ایجاد فشار نقطهای، نیروی کششی را قبل از رسیدن به اپیکندیل خارجی منحرف کرده و فشار روی تاندون آسیبدیده را به شدت کاهش میدهند.
چند جلسه فیزیوتراپی برای درمان آرنج تنیسبازان نیاز است؟
مدت زمان درمان به شدت و مزمن بودن آسیب بستگی دارد. رویکرد جناب آقای مختاری ترکیبی از درمانهای دستی (Manual Therapy)، سوزن خشک (Dry Needling) و لیزر پرتوان است.
جدول مدت درمان
| شدت آسیب | شرایط بالینی | تعداد جلسات تخمینی فیزیوتراپی |
|---|---|---|
| خفیف (Acute) | درد به تازگی شروع شده، اختلال در عملکرد کم است | ۵ الی ۱۰ جلسه |
| متوسط | درد مداوم در حین کار، ضعف خفیف در گرفتن اجسام | ۱۰ الی ۱۵ جلسه |
| شدید (Chronic) | درد مزمن بیش از ۶ ماه، ناتوانی در انجام کارهای روزمره | ۱۵ الی ۲۰ جلسه + شاکویو |
۵ اشتباه رایج در روند درمان آرنج تنیسبازان
بسیاری از بیماران به دلیل عدم آگاهی، کارهایی انجام میدهند که باعث مزمن شدن بیماری میشود.
استراحت کامل بدون تمرین
استراحت مطلق بزرگترین دشمن تاندون است. بیحرکتی باعث ضعیف شدن بیشتر بافت و کاهش ظرفیت تحمل بار عضله میشود. تاندونها برای ترمیم به بارگذاری مکانیکی (Load) مناسب نیاز دارند.
تزریقهای مکرر کورتون
تزریق کورتون شاید در کوتاهمدت درد را کاملا از بین ببرد، اما مطالعات نشان میدهند که در درازمدت باعث تضعیف ساختار کلاژن تاندون شده و احتمال پارگی کامل و بازگشت مجدد درد را در روند درمان آرنج تنیسبازان به شدت افزایش میدهد.
اصلاح ارگونومی محیط کار
همانطور که پیشتر گفته شد، یافتن علت ریشهای کلید موفقیت است. اگر محیط کار شما اصلاح نشود، بهترین درمانها نیز نتیجه پایداری نخواهند داشت.
تنظیم ارتفاع میز و صندلی
ارتفاع صندلی باید به گونهای باشد که وقتی پشت میز مینشینید، آرنجها زاویه ۹۰ الی ۱۰۰ درجه داشته باشند و ساعدها به راحتی روی میز قرار بگیرند تا وزن دستها به گردن و آرنج تحمیل نشود.
استفاده از ماوس ارگونومیک
ماوسهای ارگونومیک (عمودی) دست را در حالت طبیعیتری (شبیه به حالت دست دادن) قرار میدهند و از چرخش بیش از حد ساعد و اکستنشن مداوم مچ جلوگیری میکنند. این تغییر کوچک، تاثیر بزرگی در درمان آرنج تنیسبازان دارد.
چه زمانی جراحی برای درمان آرنج تنیسبازان ضروری است؟
در بیش از ۹۰ درصد موارد، بیماران با فیزیوتراپی تخصصی بهبودی کامل مییابند. جراحی تنها به عنوان آخرین راهکار در نظر گرفته میشود.
جراحی debridement تاندون
اگر پس از ۶ تا ۱۲ ماه درمان محافظهکارانه و انجام دقیق پروتکلهای فیزیوتراپی هیچگونه پیشرفتی حاصل نشود، جراح ارتوپد ممکن است عمل دبریدمان را پیشنهاد دهد. در این جراحی، بافتهای مرده و آسیبدیده تاندون برداشته شده و تاندون سالم مجددا به استخوان متصل میگردد.
بیشتر بدانیم: درمان شانه درد
نتیجهگیری درمان آرنج تنیسبازان
درمان آرنج تنیسبازان نیازمند صبر، پیگیری و یک برنامه درمانی جامع است. در کلینیک ماهان فیزیو، جناب آقای مظاهر مختاری با تکیه بر ۲۵ سال تجربه و گواهینامههای معتبر بینالمللی از جمله دانشگاههای بوستون و موسسات مکنزی و مولیگان، شرایط بالینی شما را به دقت ارزیابی میکنند. ما معتقدیم با ترکیبی از درمانهای دستی پیشرفته، شاکویو تراپی و پروتکلهای دقیق تمرینات اکسنتریک، میتوان بدون نیاز به جراحی یا تزریقهای مضر، به صورت ریشهای با این عارضه خداحافظی کرد. سلامتی شما، اولویت و تخصص ما در خیابان جلال آلاحمد است.